W dniach 29 czerwca - 1 lipca 2026 roku w São Paulo w Brazylii odbyła się kolejna edycja prestiżowej, międzynarodowej konferencji naukowej ATRIP (International Association for the Advancement of Teaching and Research in Intellectual Property). W tym elitarnym wydarzeniu zrzeszającym czołowych ekspertów z zakresu prawa własności intelektualnej z całego świata wzięła udział dr hab. Ewa Laskowska-Litak, kierowniczka Future Law Lab na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Między Realpolitik a społecznym rozumieniem twórczości
Podczas paneli dyskusyjnych dr hab. Ewa Laskowska-Litak wygłosiła referat zatytułowany „The Great Wizard of Copyright: between Realpolitik of the courts and the social understanding of Authorship”. Wystąpienie to stanowiło głęboką analizę współczesnych transformacji, jakim podlega fundamentalna dla tej gałęzi prawa instytucja autorstwa.
Badaczka skupiła się na zderzeniu odgórnej polityki legislacyjnej oraz praktyki orzeczniczej (określanej mianem Realpolitik sądów) z oddolnymi, społecznymi wyobrażeniami na temat tego, czym współcześnie jest akt twórczy i komu należy przypisać realną sprawczość nad dziełem. W dobie gwałtownego rozwoju nowych technologii i hybrydowych form tworzenia, tradycyjne, doktrynalne ramy prawa autorskiego coraz częściej rozmijają się bowiem z intuicją społeczną.
Innowacyjna metodologia i diagnoza problemów UE
Zaprezentowane w São Paulo wnioski stanowiły efekt autorskich badań, w których dr hab. Ewa Laskowska-Litak wykorzystała m.in. nowatorskie podejście metodologiczne znane z koncepcji decolonised epistemology (epistemologii zdekolonizowanej). Pozwala ono na wyjście poza utarte, zachodniocentryczne schematy myślenia o własności intelektualnej i spojrzenie na proces twórczy z szerszej, bardziej inkluzywnej perspektywy.
W części dyskusyjnej referatu Kierowniczka FLL odniosła się bezpośrednio do sytuacji na naszym kontynencie, wskazując na poważne problemy z harmonizacją rozumienia pojęcia autorstwa wewnątrz samej Unii Europejskiej. Brak jednolitego unijnego konsensusu w tym obszarze rodzi poważne konsekwencje – skutkuje destabilizacją krajowych linii orzeczniczych w państwach członkowskich i utrudnia obywatelom oraz twórcom poprawne zrozumienie i przewidzenie skutków prawnych ich działalności.
Międzynarodowa wymiana naukowa
Obecność Future Law Lab na konferencji w Ameryce Południowej to kolejny ważny krok w budowaniu globalnej sieci kontaktów naszej jednostki i zaznaczaniu polskiego głosu w najważniejszych światowych dyskusjach nad prawem przyszłości.
Składamy serdeczne podziękowania organizatorom konferencji ATRIP 2026 za gościnność, doskonałą organizację oraz stworzenie inspirującej przestrzeni do wielostronnego, międzynarodowego dialogu akademickiego.