W prestiżowym czasopiśmie Regulation & Governance ukazał się artykuł naukowców z Future Law Lab, który redefiniuje tradycyjne podejście do prawa autorskiego w erze sztucznej inteligencji.
W debacie publicznej oraz prawnej coraz częściej pojawia się pytanie o to, jak traktować dzieła generowane przez sztuczną inteligencję. Czy zaawansowane algorytmy mogą zyskać status twórców? Odpowiedzi na to fundamentalne wyzwanie podjęli się badacze związani z Future Law Lab: Bartłomiej Kucharzyk, dr hab. Ewa Laskowska-Litak oraz prof. dr hab. Bartosz Brożek. Ich wspólny artykuł pt. „Are We Machine or Are We Author? Rethinking Authorship and Its Ties to Copyright Amid Artificial Intelligence Creativity” ukazał się właśnie na łamach niezwykle prestiżowego, międzynarodowego czasopisma naukowego Regulation & Governance.
Poza fałszywą alternatywą: człowiek kontra maszyna
Autorzy publikacji zwracają uwagę, że dotychczasowa dyskusja nad relacją między prawem autorskim a sztuczną inteligencją zbyt często wpada w pułapkę fałszywej dychotomii: „albo człowiek, albo maszyna”. Tradycyjne systemy prawne kurczowo trzymają się antropocentrycznego modelu twórczości, podczas gdy radykalni entuzjaści technologii dążą do jak najszybszego przyznania algorytmom podmiotowości prawnej.
W artykule udowodniono, że kluczowy problem leży znacznie głębiej. Nie chodzi wyłącznie o techniczną decyzję, czy maszynom należy przypisać status autora, ale o gruntowne zrewidowanie mechanizmów, za pomocą których prawo definiuje twórczość, sprawczość oraz odpowiedzialność za wytwór intelektualny.
Epistemiczna funkcja autorstwa
Jednym z najciekawszych punktów argumentacji badaczy jest wskazanie, że instytucja autorstwa pełni w społeczeństwie niezwykle ważną funkcję epistemiczną. Oznacza to, że pojęcie „autora” nie jest jedynie suchą kategorią doktrynalną, ale kluczowym narzędziem poznawczym. Pomaga nam ono zrozumieć:
- skąd realnie pochodzi dane dzieło,
- kto (lub co) faktycznie brało udział w procesie jego powstawania i na jakim etapie,
- jakie konsekwencje prawne, społeczne oraz etyczne wynikają z przypisania komuś autorstwa.
W świecie, w którym granica między ludzką intencją a autonomicznym działaniem programu komputerowego staje się płynna, prawo autorskie musi wykształcić nowe narzędzia do opisu tej hybrydowej rzeczywistości. Twórczość coraz rzadziej jest bowiem aktem samotnego geniuszu, a coraz częściej dynamiczną relacją zachodzącą między człowiekiem, zaawansowanym narzędziem a systemem technologicznym.
DNA badawcze Future Law Lab
Najnowsza publikacja w Regulation & Governance doskonale odzwierciedla strategiczny kierunek prac oraz metodologię rozwijaną w Future Law Lab. Pokazuje, że skuteczne projektowanie ram prawnych dla technologii przyszłości wymaga wyjścia poza klasyczną dogmatykę. Dopiero synergia prawa, filozofii, kognitywistyki oraz nauk inżynieryjnych pozwala na precyzyjne zrozumienie, jak transformacja cyfrowa redefiniuje pojęcia, na których przez stulecia opierał się porządek prawny.
Artykuł stanowi niezwykle ważny, systemowy głos w globalnej dyskusji nad kształtem przyszłego prawa autorskiego i polityki regulacyjnej wobec AI.
Wszystkich badaczy, prawników oraz osoby zainteresowane przyszłością własności intelektualnej gorąco zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią publikacji.
📖 Pełny tekst artykułu jest dostępny na platformie Wiley Online Library: